Zoals vermeld of zoals vermeldt: het is "zoals vermeld", zonder t. In die uitdrukking is "vermeld" namelijk een voltooid deelwoord (van het werkwoord vermelden) en geen persoonsvorm. De volledige zin luidt eigenlijk "zoals (het is) vermeld" of "zoals (eerder) vermeld werd", en een voltooid deelwoord krijgt nooit een extra t. "Vermeldt" met dt bestaat wel, maar alleen als persoonsvorm in de tegenwoordige tijd bij hij, zij, het, u of een enkelvoudig onderwerp: "de brief vermeldt het bedrag", "u vermeldt uw kenmerk". De vuistregel: staat er een onderwerp vlak voor dat zelf de handeling uitvoert, dan schrijf je vermeldt; staat er "zoals", "eerder", "hierboven" of "reeds" voor en ontbreekt zo'n onderwerp, dan schrijf je vermeld. Dus: "zoals vermeld in de bijlage", "zoals eerder vermeld", "zoals hierboven vermeld", maar: "zoals de bijlage vermeldt". In dat laatste geval is "de bijlage" het onderwerp en "vermeldt" de persoonsvorm, en dan is de dt wél correct.
Waarom is "zoals vermeld" een voltooid deelwoord?
Het werkwoord vermelden heeft als stam "vermeld" en als voltooid deelwoord ook "vermeld", omdat het een werkwoord is met een onbeklemtoond voorvoegsel (ver-) en daardoor geen ge- krijgt. Het voltooid deelwoord eindigt op een d, net als de stam, omdat de d van vermelden niet in 't kofschip zit. In "zoals vermeld" is het werkwoord "zijn" of "worden" weggelaten: "zoals is vermeld" of "zoals werd vermeld". Dat weglaten is heel gebruikelijk in zakelijke taal, en het verandert niets aan de spelling van het deelwoord.
Je kunt het controleren met een ander werkwoord waarbij je het verschil hoort. Vervang "vermelden" door "beschrijven": je schrijft "zoals beschreven" en niet "zoals beschrijft". Of door "noemen": "zoals genoemd", niet "zoals noemt". Hoor je in de vervanging een voltooid deelwoord, dan is het bij vermelden ook een voltooid deelwoord, dus zonder t.
Wanneer schrijf je wel "vermeldt" met dt?
"Vermeldt" is de persoonsvorm in de tegenwoordige tijd voor de derde persoon enkelvoud (hij, zij, het, men) en voor de beleefdheidsvorm u. De regel is dezelfde als bij elk ander werkwoord: stam plus t. De stam is vermeld, dus hij vermeldt, zij vermeldt, u vermeldt, het rapport vermeldt. Voorbeelden:
- De factuur vermeldt een ander bedrag dan de offerte.
- Zoals de handleiding vermeldt, moet je het apparaat eerst resetten.
- U vermeldt in uw brief dat de levering te laat was.
In de eerste persoon enkelvoud (ik) en in het meervoud valt de t weg: ik vermeld, wij vermelden, zij vermelden. Bij "jij" na de persoonsvorm (inversie) ook: "vermeld jij dat even?". Wie twijfelt, kan de zin in de verleden tijd zetten: "de factuur vermeldde" laat zien dat je met een persoonsvorm te maken hebt, en dus in de tegenwoordige tijd vermeldt schrijft.
Hoe zit het met "zoals eerder vermeld" en "zoals hierboven vermeld"?
Allebei zonder t. In beide gevallen is "vermeld" een voltooid deelwoord dat terugslaat op iets wat al gezegd of geschreven is. "Zoals eerder vermeld" betekent "zoals eerder (door mij of door ons) is vermeld". "Zoals hierboven vermeld" betekent "zoals hierboven (in deze tekst) is vermeld". Hetzelfde geldt voor "zoals reeds vermeld", "zoals besproken en vermeld", "zoals vermeld in onze mail" en "zoals telefonisch vermeld".
De enige uitzondering is wanneer er een onderwerp in de bijzin staat: "zoals eerder de rechtbank vermeldt" of "zoals hierboven de tabel vermeldt". Die constructies zijn wat stijf, maar grammaticaal correct en dan hoort de dt er wel. In de praktijk kom je ze weinig tegen; de verkorte vorm zonder onderwerp is gangbaarder en netter.
Waarom gaat het zo vaak mis met vermeld en vermeldt?
De d en dt klinken precies hetzelfde, en bij vermelden heeft de stam al een d. Daardoor is het geheugen voor de uitspraak geen hulp en moet je terugvallen op de grammatica. Daarbij komt dat "vermeldt" zo vaak in formele brieven en e-mails voorkomt (de klant vermeldt, de wet vermeldt) dat het beeld met dt ingesleten raakt. Vervolgens wordt die vorm per ongeluk ook gebruikt waar een deelwoord hoort.
Een tweede valkuil is "vermeldt" verwarren met "vermeld" als gebiedende wijs: "Vermeld altijd uw klantnummer." Ook daar geen t, want de gebiedende wijs is gelijk aan de stam. Dus in een instructie, een formulier of een handleiding schrijf je altijd "vermeld", nooit "vermeldt". Op Onze Taal vind je een uitgebreid overzicht van de dt-regels met nog meer voorbeeldzinnen, en op Taaladvies.net van de Taalunie kun je soortgelijke twijfelgevallen opzoeken.
Welke varianten kom je in zakelijke teksten tegen?
In offertes, mails en contracten zie je het woord in allerlei vormen terug. Een kort overzicht van de juiste spelling per situatie:
- Zoals vermeld, zoals eerder vermeld, zoals hierboven vermeld: voltooid deelwoord, zonder t
- Het vermelde bedrag, de vermelde voorwaarden: bijvoeglijk gebruikt deelwoord, met een extra e
- De offerte vermeldt, u vermeldt, het contract vermeldt: persoonsvorm, met dt
- Vermeld hieronder uw gegevens: gebiedende wijs, zonder t
- Wij vermeldden dat al in onze vorige brief: verleden tijd meervoud, met dubbele d
Let vooral op het bijvoeglijk gebruik: "het vermelde bedrag" krijgt een e erachter en nooit een t, ook al klinkt "het vermeldde bedrag" voor sommige mensen logisch. De verleden tijd "vermeldde" gebruik je alleen als persoonsvorm: "de brief vermeldde het bedrag".
Hoe onthoud je het verschil in één keer?
Gebruik de vervangingstruc. Vervang "vermeld" of "vermeldt" door een vorm van "schrijven" en luister: hoor je "geschreven", dan is het een voltooid deelwoord en schrijf je vermeld. Hoor je "schrijft", dan is het een persoonsvorm en schrijf je vermeldt. "Zoals vermeld" wordt "zoals geschreven", dus vermeld. "De brief vermeldt" wordt "de brief schrijft", dus vermeldt. Deze truc werkt bij vrijwel elk werkwoord waar de dt-twijfel opduikt, zoals bij "besteed" en "besteedt" of "antwoord" en "antwoordt".
Een tweede geheugensteun: kijk of er een "doener" in de zin staat. Vermeldt heeft altijd iemand of iets nodig dat vermeldt: de klant, het rapport, u. Staat er geen doener, dan is het vermeld. "Zoals vermeld" heeft geen doener, dus geen t. Twijfel je nog, raadpleeg dan de officiële spelling in de Woordenlijst Nederlandse Taal of de uitleg over werkwoordspelling op Wikipedia. Met deze twee regels op zak schrijf je "zoals vermeld" voortaan zonder aarzelen goed, en weet je precies wanneer de dt wél op zijn plaats is.